Wereldgezondheidsdag 2009: een verslag

De bijeenkomst vond plaats in Den Haag. Speciale gasten waren Dr. Mubashar Sheikh, de directeur van de Global Health Workforce Alliance, en Dr. Florence Temu, hoofd Programma’s van AMREF Tanzania.

Ochtendgedeelte
In de ochtend spraken Dr. Sheikh en Dr. Temu met Tweede Kamerleden, beleidsmakers van de ministeries van Buitenlandse Zaken, Justitie, Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en met vakbond ABVAKABO FNV over de inzet van Nederland om het tekort aan zorgpersoneel in ontwikkelingslanden aan te pakken.

Ontbijtsessie met Tweede Kamerleden.

Nederland doet het goed in vergelijking met andere westerse landen. Slechts één procent van de artsen in ons land is afkomstig uit het buitenland. In het Verenigd Koninkrijk daarentegen is één op de drie dokters in het buitenland geschoold. Nederland heeft een gedegen intern arbeidsmarktbeleid en trekt nauwelijks buitenlandse zorgverleners aan. Met ontwikkelingsgeld ondersteunt Nederland initiatieven in ontwikkelingslanden. Een goed voorbeeld daarvan is het bijdragen aan toeslagen voor artsen in Zambia. Daarnaast is er een project voor tijdelijke terugkeer van Ghanese artsen om hun collega’s in Ghana te ondersteunen.

De bijeenkomst op Wereldgezondheidsdag vormde de start van een verdere uitwerking van de mogelijkheden die Nederland kan aangrijpen om het gras elders groener te maken. Als arbeidsomstandigheden en randvoorwaarden, zoals salariëring en beschikbaarheid van medicijnen en medische apparatuur in ontwikkelingslanden, verbeteren, is er meer reden voor zorgpersoneel om in het eigen land te blijven werken. Dr. Sheikh en Dr. Temu gaven hierop hun visie. Ook kaartten ze het belang aan van gedragscodes voor ethische werving. Al zijn dergelijke codes niet juridisch bindend, ze vormen een standaard en dwingen overheden om in hun eigen personeelsbehoeften te voorzien.

Middaggedeelte
‘s Middags presenteerde IFHHRO een gids over het werk van de United Nations Special rapporteur on the Right to Health. Aansluitend schetste Dr. Erica Wheeler van de Global Health Workforce Alliance de enorme personeelstekorten in de zorg die met name in Afrika het behalen van de millenniumdoelen bemoeilijken.

Dr. Erica Wheeler aan het woord.
 
Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle overheden en andere actoren om het wereldwijde tekort aan zorgpersoneel aan te pakken. Westerse overheden moeten in ieder geval zorg dragen voor het opleiden van voldoende personeel in eigen land. Dr. Wheeler benadrukte dat migratie bij deze tijd hoort, maar dat overheden, zeker in het rijke Westen, behoren te streven naar zelfvoorziening. Dit betekent dat een land voldoende investeert in medische opleidingen en vervolgens zorgprofessionals aanstelt en behoudt voor de eigen zorgsector.

Deelnemers aan de workshop over brain drain.

Workshops
Vervolgens ging het publiek uiteen in drie groepen om deel te nemen aan één van de parallelle workshops over het tekort aan zorgpersoneel. De aanwezigen konden kiezen uit drie onderwerpen:

    * Brain drain of health personnel: what is The Netherlands doing?
      Lees het verslag (pdf-formaat)
    * Task shifting in de zorg
      Lees het verslag (pdf-formaat)
    * Bringing the right to health to the people
      Lees het verslag (pdf-formaat)

Dr. Temu en deelnemers aan de workshop over het recht op gezondheid.

Groene Gras Prijs
Tijdens de plenaire afsluiting reikte Wemos voor het eerst de Groene Gras Prijs uit, een aanmoedigingsprijs voor politici en beleidsmakers die zich inzetten voor structurele, innovatieve oplossingen voor het tekort aan zorgpersoneel in ontwikkelingslanden. Dit jaar ging de prijs naar Marco Gerritsen, gezondheidsadviseur bij het ministerie van Buitenlandse Zaken en specialist op de thema’s zorgpersoneel, gezondheidssystemen en effectieve ontwikkelingshulp.

Marco Gerritsen krijgt Groene Gras Prijs van Wemosdirecteur Cily Keizer.

In 2003 startte Gerritsen samen met de Zambiaanse overheid een programma om meer artsen naar het platteland te krijgen. Artsen die zich vestigden in afgelegen gebieden kregen bovenop hun salaris een ‘ongemakkentoeslag’, bijvoorbeeld voor bijscholing aan het eind van hun driejarig contract. Gerritsen staat op het punt zijn werkplek in Den Haag te verruilen voor een post op de Nederlandse ambassade in Mozambique. Met de Groene Gras Prijs 2009 wil Wemos hem aanmoedigen zich ook daar sterk te maken voor zorgverleners en de overheid van Mozambique te helpen het eigen gras groener te maken, zodat zorgprofessionals minder reden zien om te vertrekken.

Cily Keizer tijdens afsluitende speech: 'Zorgverleners voor iedereen, iedereen vóór zorgverleners. Of, om het in Wemos-termen te zeggen: health for all.’