Maatschappelijk Verantwoord Licentiëren is meer dan geld verdienen

Ella Weggen

Verleden week, woensdag 9 januari, was het weer raak: de media berichtten over farmaceut Novartis die een bestaand medicijn zes keer duurder heeft gemaakt. Het gaat ditmaal om een baanbrekend kankermedicijn dat de levensverwachting van patiënten aanzienlijk verlengt. Het onderzoek dat leidde tot de ontwikkeling van het medicijn is aan het Erasmus MC verricht. Het medicijn, ‘Lutathera’, is in de ontwikkelfase doorverkocht en vervolgens heeft de fabrikant er uiteindelijk een weesgeneesmiddelenstatus mee verworven. De farmaceut kreeg het alleenrecht om de prijs te bepalen. En die is dus zesmaal duurder geworden.

Dit voorval lijkt precies op het verhaal dat afgelopen zomer naar buiten kwam rondom het geneesmiddel CDCA voor de zeldzame ziekte CTX. Na het overkopen van de licenties van het medicijn, en zonder zelf aanvullend onderzoek te hebben gedaan, maakte de farmaceut dat medicijn wel 500 keer duurder! Het uitbuiten van een (opgekochte) monopoliepositie vindt dus vaker plaats.

 

Medische ontwikkelingen toegankelijk voor alle patiënten

Naar aanleiding van de CDCA-zaak erkende Minister Bruins het belang om op Europees niveau te kijken naar de vraag of een bedrijf marktexclusiviteit mag krijgen in de vorm van weesgeneesmiddelenstatus als het niet zelf de ontwikkelkosten heeft gemaakt. Volgend op de brede steun van het manifest van License to Heal, erkent ook het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport dat maatschappelijk verantwoord licentiëren een rol kan spelen in het bedwingen van de prijzen. Op verzoek van het Ministerie onderzoeken de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) en ZonMW de wijze waarop universiteiten en publieke instellingen ontdekkingen beter kunnen licentiëren. Met nieuwe richtlijnen zouden medische ontdekkingen toegankelijk kunnen worden voor meer patiënten.

 

Volgens bestuursvoorzitter Kuipers van het Erasmus MC is een voorval zoals bij Novartis niet meer mogelijk, want, zo zegt hij: “Het ziekenhuis zou dit nu waarschijnlijk anders hebben aangepakt. Het Erasmus MC heeft nu belangen in zo’n dertig dochterbedrijven, hoofdzakelijk start-ups met een beloftevolle medische toepassing. Een speciaal valorisatiekantoor ziet erop toe dat 80 procent van eventuele opbrengsten uit wetenschappelijke vernieuwingen terugvloeien naar het ziekenhuis.”

 

Buitensporige prijsstijgingen voorkomen

Als een universiteit of ziekenhuis geld verdient met het ontwikkelen van een medicijn is dat mooi meegenomen. Wemos zet zich echter in voor échte return on investment, waarbij de samenleving daadwerkelijk baat heeft bij de uitkomsten van publieke investeringen. Het transparant maken van ontwikkelkosten en het verplicht publiceren van data kunnen hier een belangrijke bijdrage aan leveren. Ook zouden investeringen van de overheid in (wetenschappelijk) onderzoek, moeten voldoen aan voorwaarden die waarborgen dat medicijnen breed toegankelijk én betaalbaar zijn, ook als de licenties worden doorverkocht. Er is namelijk pas echt sprake van verantwoord licentiëren als niet alleen het ziekenhuis profiteert, maar alle patiënten, wereldwijd. Met maatschappelijk verantwoord licentiëren hebben we een middel in handen dat buitensporige prijsstijgingen, zoals bij Novartis, kan voorkomen.

 

Lees hier onze positie richting de NFU

Ga naar deze pagina voor meer over ons werk op het gebied van medicijnen

 

Recente Blog items

‘Blended finance’ in de gezondheidszorg: draagt het bij tot billijke toegang tot gezondheidsdiensten?

31-01-2023

Door Marco Angelo  (global health advocate bij Wemos)

 

De laatste jaren groeit de belangstelling voor het inzetten van ‘blended finance’ om de toegang tot gezondheidszorg te verbeteren. Blended finance is een financiële constructie waarbij publieke middelen worden gecombineerd met particuliere investeringen om meer middelen voor duurzame ontwikkelingsprogramma’s te genereren. Het aantrekken van particuliere investeerders in ontwikkelingsfinanciering kan echter leiden tot onrechtvaardige resultaten. In dit artikel belichten we de gevolgen van blended finance voor gezondheidszorg en benadrukken we het belang van het waarborgen van eerlijke toegang.

 

Lees verder

Drie manieren om duurzame financiering voor gezondheidsbescherming te realiseren

01-06-2022

Door Mariëlle Bemelmans (directeur bij Wemos) en Myria Koutsoumpa (global health advocate bij Wemos)

Bij Wemos vinden we dat systeemverandering een effectievere manier is om health equity (eerlijke toegang tot zorg voor iedereen) te bereiken dan het aanpakken van de individuele elementen van gezondheidssystemen. We waren dan ook verheugd met de uitnodiging van de Belgische ontwikkelingsorganisatie Enabel – die zich richt op (onder andere) het versterken van gezondheidssystemen – om te spreken op de ‘International conference on social health protection’ in Niamey, Niger (10-13 mei). We deelden onze visie over duurzame financiering voor gezondheid en sociale bescherming met vertegenwoordigers uit tien Afrikaanse landen, bi- en multilaterale instellingen, academische instellingen en maatschappelijke organisaties.

Lees verder
nl_NLDutch