medicijnen

ACCESS TO MEDICINES

Door de stijgende prijzen van dure geneesmiddelen wordt de toegang tot medicijnen een steeds groter probleem, zelfs in welvarende landen zoals Nederland. Deze trend ondermijnt de financiële duurzaamheid van het gezondheidssysteem en brengt daarmee het recht op gezondheid en gelijke kansen voor een gezond leven in gevaar.

Binnen dit programma analyseren we de werking van het systeem van medicijnontwikkeling, identificeren we fouten in het systeem en stellen we relevante (beleids)aanpassingen voor. Met als doel dat iedereen, overal, toegang heeft tot hoogwaardige, betaalbare medicijnen die voldoen aan hun medische behoeften.

 

Wij dringen er bij Nederlandse en Europese beleidsmakers op aan om een ​​kritische houding aan te nemen ten aanzien van medicijnprijzen, transparantie en publiek rendement op publieke investeringen. Het is onze bedoeling dat meer EU-lidstaten de Nederlandse inspanningen steunen om de stijgende prijzen van dure medicijnen aan te pakken en beleid maken om deze trend tegen te gaan.

 

Op mondiaal niveau streven we ernaar dat de Wereldgezondheidsorganisatie een leidende rol vervult bij het aanpakken van de uitdagingen rond hoge medicijnprijzen wereldwijd. Bijvoorbeeld door eerlijke prijsmodellen voor te stellen en de kwestie in gezamenlijkheid met de lidstaten aan te pakken.

 

Dankzij onze goede staat van dienst op het gebied van toegang tot medicijnen, kunnen we vertrouwen op sterke netwerken en goede werkrelaties met verschillende beleidsmakers en politici, zowel op Nederlands als op EU-niveau.

Huidige tekortkomingen in het systeem van medicijnontwikkeling

Dat farmaceuten extreem hoge prijzen kunnen vragen, komt door de manier waarop medicijnen ontwikkeld en medicijnprijzen bepaald worden. Dit gebeurt binnen een complex systeem van (inter)nationale en EU regelgeving waarin grote commerciële belangen een rol spelen. Bovendien is het een systeem met veel stakeholders (o.a. overheid, zorgverzekeraars, universiteiten, ziekenhuizen, patiëntenverenigingen) met uiteenlopende en soms tegengestelde belangen. Het recht op gezondheid is in dat systeem kwetsbaar.

 

Wemos infographic Het systeem van medicijnontwikkeling

 

 

 

 

 

Deze infographic illustreert het systeem van medicijnontwikkeling. Onderin staan de problemen die we identificeren in het huidige systeem, evenals de (beleids)veranderingen die we voor ogen hebben om tot een rechtvaardige situatie te komen, die gelijke toegang tot redelijk geprijsde geneesmiddelen garandeert, vergoed door de zorgverzekering. (Klik op het plaatje om ‘m te vergroten)

 

Kritische beleidsvoorstellen

Wij willen dat Nederlandse en Europese beleidsmakers een kritisch standpunt innemen ten opzichte van medicijnprijzen en het gebrek aan nieuwe medicijnen met een therapeutische meerwaarde. Wij willen dat meer Europese lidstaten Nederland steunen in haar inspanningen om de steeds hogere medicijnprijzen aan te kaarten en om beleid voorstellen wat deze zorgelijke trend tegengaat. Op internationaal niveau willen we dat de Wereldgezondheidsorganisatie haar leiderschapsrol inneemt om hoge medicijnprijzen wereldwijd aan te pakken, door bijvoorbeeld beleidsvoorstellen te doen over eerlijke medicijnprijzen en door het probleem bij lidstaten aan te kaarten in een overeenkomst.

 

Gewenste verandering

  • De Nederlandse overheid moet strengere wetgeving ontwikkelen en voorstellen om eerlijke prijsmodellen voor geneesmiddelen te creëren en eisen voor transparantie in prijzen en kosten op zowel nationaal als EU-niveau vaststellen. Alternatieve bedrijfsmodellen voor de financiering van onderzoek en ontwikkeling (O&O) met betrekking tot geneesmiddelen moeten worden ontwikkeld en bevorderd.
  • Om de beschikbaarheid en toegankelijkheid van medicijnen te garanderen, moet de Nederlandse overheid voorwaarden stellen aan de manier waarop universiteiten en andere instellingen publieke financiering gebruiken voor medisch onderzoek en ontwikkeling; deze voorwaarden moeten de bevordering van toegankelijkheid en betaalbaarheid omvatten wanneer licentieovereenkomsten worden gesloten tussen universiteiten en farmaceutische bedrijven.
  • Nederlandse beleidsmakers moeten de politieke wil hebben om de lobby van de farmaceutische industrie tegen te gaan en de ongepaste invloed van de farmaceutische industrie op beslissingen van de Nederlandse regering, het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen en de EMA te controleren.
  • Om besluitvormingsprocedures te informeren, moet het EMA alle elementen met betrekking tot de ontwikkeling van geneesmiddelen volledig bekendmaken, inclusief financieringsbronnen en gegevens over klinische proeven.

 

Recente resultaten van ons werk:

  • Vlak voor de Europese verkiezingen in mei 2019 publiceerden we het manifest: ‘Gezondheid op de eerste plek. Ondertekenaars van dit manifest variëren van politici tot politieke jongerenorganisaties en mensen die actief zijn in de gezondheidszorg.
  • Een week voor de Europese Verkiezingen, op 16 mei 2019, organiseerden wij een publieksdebat in de Rode Hoed: ‘Farma’s Other Futures. Met onderzoekers, artsen, politici en experts spraken we over het huidige systeem van medicijnontwikkeling en prijsstelling, en alternatieve systemen.
  • Op vrijdag 10 mei 2019 publiceerden SOMO en Wemos het rapport Overpriced – Drugs developed with Dutch Public Funding over publiek geld dat in de ontwikkeling van nieuwe medicijnen wordt gestoken. Onder andere De Volkskrant en NPO Radio 1 besteedden ruim aandacht aan onze publicatie.
  • Voor eerdere resultaten, bekijk ons jaaroverzicht 2018 (Engels) en jaaroverzicht 2017 (Engels), of scrol door de nieuwsberichten op de website.

 

Ethisch testen

Wemos heeft een jarenlange track record in onderzoek naar ethische medicijntesten in lage- en midden-inkomenslanden en is een van de weinige organisaties in de EU die dit thema werkt. Een van onze meest recente lobbysuccessen is dat het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) jaarlijks moet rapporteren aan het Europees Parlement over activiteiten die zij uitvoert om te garanderen dat medicijnen die op de Europese markt komen ethisch getest zijn. In 2017 hebben we het rapport Clinical trials in Africa uitgebracht.

Analyse en beleidsaanbevelingen over de verantwoording bij de EMA

Sinds de COVID-19-crisis is begonnen, zien we dat regeringen hun eigen regelgevende instanties onder druk zetten om het proces van vergunningverlening op de markt te versnellen. Om ervoor te zorgen dat dit proces van markt autorisatie onafhankelijk en transparant verloopt, staat het concept van verantwoording centraal. Het afgelopen jaar heeft Wemos een kwalitatieve analyse uitgevoerd […]

Wemos tevreden met unieke uitspraak Menzis versus AstraZeneca

Vandaag deed de rechter uitspraak in de rechtszaak tussen zorgverzekeraar Menzis en farmaceut AstraZeneca. Menzis werd daarbij in het gelijk gesteld. AstraZeneca moet de te hoge prijs die zij voor het medicijn Seroquel in rekening bracht aan de zorgverzekeraar terugbetalen. Het precieze bedrag moet nog worden vastgesteld. Het was voor het eerst dat een zorgverzekeraar […]

Reactie SOMO/Wemos op kabinetsreactie op het rapport ‘Overpriced’

Op 27 augustus 2020 heeft het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) in een brief aan de Tweede Kamer gereageerd op het rapport ‘Overpriced: drugs developed with Dutch Public Funding’ (SOMO/Wemos, mei 2019).

Coronatest-fabrikant Qiagen ontwijkt belasting en profiteert van publieke financiering

Nieuw onderzoek van SOMO laat zien dat de ‘Nederlandse’ coronatestkit-producent Qiagen sinds 2010 miljoenen euro’s aan belasting heeft ontweken dankzij constructies in Ierland, Luxemburg en Malta. Qiagen is een van ’s werelds belangrijkste producenten van corona-testkits en profiteert enorm van de massaorders van verschillende overheden. Het onderzoek van Wemos en SOMO toont ook aan dat de […]

Politieke jongeren- en maatschappelijke organisaties eisen maatschappelijk verantwoorde geneesmiddelenontwikkeling

License to Heal, een coalitie van politieke jongerenorganisaties, en maatschappelijke organisaties Wemos en Commons Network kiezen ervoor een bestuurlijk akkoord van de Nederlandse Federatie Universitair Medische Centra (NFU) over maatschappelijk verantwoord licentiëren niet te tekenen. Licentiëren is het proces waarbij een kennisinstelling juridische toestemming geeft aan een private partij om een uitvinding verder te ontwikkelen. […]

Zo kunnen we vaccin-nationalisme tegengaan

Nationale overheden hebben zich de laatste tijd ingespand om coronabehandelingen en -vaccins die momenteel in ontwikkeling zijn onder hun eigen bevolking te kunnen verspreiden. Deze machtsstrijd, ook wel ‘vaccin-nationalisme’ genoemd, zal uiteindelijk een eerlijke toegang tot de noodzakelijke COVID-19-technologieën belemmeren. Landen zouden daarom beter het concept van een Technology Access Pool (C-TAP) moeten omarmen, aldus […]