Zorg-personeel

ZORGPERSONEEL

Zorgpersoneel is ongelijk verdeeld over de wereld. Lage-inkomenslanden kampen met een groot tekort aan zorgprofessionals, terwijl zij een groot deel van de mondiale ziektelast dragen. Als er niets verandert, blijft het tekort groeien.

Wemos ziet erop toe dat Nederlandse zorginstellingen, vakbonden, beroepsorganisaties, niet-gouvernementele organisaties, zorgpersoneel, wervingsbureaus, migrantenorganisaties en ministeries zich houden aan de mondiale gedragscode van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor ethische werving van gezondheidswerkers. Binnen het Health Systems Advocacy Partnership pleit Wemos voor het versterken van gezondheidssystemen in Oost-Afrika.

Mondiale strategie en internationale richtlijn

Naar verwachting komen er per 2030 er 40 miljoen nieuwe banen in gezondheidszorg bij, de meeste in midden- en hoge-inkomenslanden. Lage-inkomenslanden zien in dezelfde periode het tekort aan gezondheidswerkers groeien tot 18 miljoen. Een mondiale strategie om deze scheve verdeling op te lossen is nu harder nodig dan ooit.

 

Wemos heeft een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van de Code. Deze richtlijn stimuleert landen om op een duurzame en verantwoorde manier de eigen (dreigende) personeelstekorten in de zorg op te lossen. De gedragscode bevat voorstellen aan de 194 lidstaten voor nationale maatregelen die bijdragen aan ethische internationale werving.

 

Om enkele voorbeelden te noemen: maak een toekomstbestendige planning van beroepskrachten, leid voldoende zorgverleners op, blijf beroepskrachten motiveren voor werk in de zorg en behoud ze voor de arbeidsmarkt. Ook: behandel buitenlandse zorgwerkers eerlijk en gelijk.

 

De richtlijn vormt onderdeel van de Global Strategy on Human Resources for Health die in mei 2016 aangenomen werd. Het uitgangspunt is dat iedereen, overal in de wereld, een gezond leven moet kunnen leiden. Er moeten voldoende goed geschoolde en voor iedereen bereikbare gezondheidswerkers beschikbaar zijn. Dit vraagt om voldoende financiering en effectief beleid op nationaal, regionaal en mondiaal niveau en het bevorderen van gelijkwaardige sociaaleconomische ontwikkeling door kans op werk.

Wemos pleit voor verantwoorde werving van buitenlands zorgpersoneel

Positie migrerende zorgverleners fragiel

Wereldwijd worden te weinig zorgverleners opgeleid. Vacatures in het Westen hebben een aanzuigende werking, want hoge-inkomenslanden bieden hogere salarissen en betere faciliteiten. Door de globalisering en de Europese interne markt trekken veel gezondheidswerkers steeds makkelijker van het ene land naar het andere. Was Spanje eens een bestemmingsland waar veel Zuid-Amerikaanse zorgwerkers neerstreken, enkele jaren later waren er zo veel bezuinigingen in de Spaanse gezondheidszorg dat Spaanse beroepskrachten wegtrokken naar bijvoorbeeld Duitsland. Ieder land heeft zo zijn eigen uitdagingen.

 

Maar wanneer zorgprofessionals wegtrekken uit landen met fragiele gezondheidszorgsystemen, kan dat die gezondheidszorg nog verder verzwakken. En individuen die in een vreemde omgeving gaan werken, zijn kwetsbaar voor allerlei vormen van uitbuiting. Dit vraagt om regelgeving, die zorgpersoneel uit lage-inkomenslanden beschermt.

Verschuiving van zorgtaken

Nederland heeft met de Commissie Kaljouw een goede stap gezet in de richting van een toekomstbestendige beroepskrachtenplanning. Tegelijk vinden in Nederland grote veranderingen in de zorg plaats door de verschuiving van zorgtaken van Rijk naar gemeente. Welke consequenties deze transitie heeft voor zorgpersoneel is nog niet helemaal duidelijk, maar één van de ontwikkelingen die Wemos signaleert is de toename van buitenlandse zorgverleners die 24-uurszorg leveren bij mensen thuis. Reden voor Wemos om de veranderingen in de gaten te houden en aandacht te blijven vestigen op het belang van ethische werving.

Zorgpersoneel in Europees verband

Op Europees niveau is, vooral als gevolg van de ebola-uitbraak in West-Afrika, recent meer aandacht gekomen voor het belang van goede zorgsystemen wereldwijd en voldoende gekwalificeerd zorgpersoneel. De Europese Unie heeft geld toegezegd om de zorgsystemen in de getroffen landen te helpen wederopbouwen, onder andere door te investeren in zorgpersoneel. Tegelijkertijd is er binnen Europa grote ongelijkheid als het gaat om toegang tot zorg en voldoende, goed gekwalificeerde, gemotiveerde zorgverleners.

Health Workers for All

Van 2013 tot voorjaar 2016 coördineerde Wemos het Europese project Health Workers for All, waaraan acht landen meededen. Binnen het project verzamelden we case studies uit verschillende landen, organiseerden expert meetings en een handtekeningactie. Lees de eindpublicatie of ga naar onze Health Workers for All-pagina.