Overheid is sleutel tot behoud zorgverleners

Linda Mans & Corinne Hinlopen

 

Een artikel in de Volkskrant portretteert Nederlandse artsen en verpleegkundigen als een gewild exportproduct. Ik denk niet dat de Nederlandse arts uit onze kennissenkring zich ‘een exportproduct’ voelde, toen ze tien jaar geleden naar Noorwegen emigreerde om gynaecoloog te worden. Haar drijfveer: er waren geen opleidingsplekken in Nederland. In Noorwegen wel. Ze besloot er te blijven.

Redenen om in het buitenland nieuwe werkuitdaging te zoeken zijn er legio: werkloosheid ontvluchten, beter salaris, betere arbeidsomstandigheden, avontuur en – in het geval van medische beroepsgroepen – de mogelijkheid om je verder te specialiseren, zoals onze kennis. Soms gaan de mobiliteitsstromen overwegend het land uit, soms komen er netto meer mensen het land in. Vaststaat dat ook Nederland een station is in het mondiale verschijnsel arbeidsmobiliteit en –migratie. Ook als het om zorgverleners gaat.

 

Vergrijzing en de arbeidsmarkt

In de afgelopen jaren van economische crisis heeft de overheid vooral gedesinvesteerd in de zorg. Mensen moesten meer zelfredzaam worden, verpleeghuizen werden gesloten, en er kwamen minder handen aan het bed. Maar de situatie is aan het keren. De economie komt weer op stoom en de werkgelegenheid groeit. Daarnaast hebben we in Nederland te maken met steeds meer en steeds oudere mensen, evenals steeds meer chronische zieken. Dit zorgt voor een toegenomen vraag naar specialistische verpleegkundigen. Intussen wordt er op de Emigratiebeurs flink op los geworven naar medisch personeel voor over de grens, zoals ook de Volkskrant schrijft. Met andere woorden: de krapte op de arbeidsmarkt in de zorg zal verder toenemen. Dat moeten we toch niet laten gebeuren?

 

Doorleren en doorstromen

Wemos ziet meerdere oplossingen hiervoor. Allereerst: maak in alle beroepsgroepen betere ramingen van het aantal zorgverleners dat nodig is voor het leveren van goede, verantwoorde zorg. Maak een toekomstbestendige planning van beroepskrachten, leid voldoende zorgverleners op, blijf beroepskrachten motiveren voor werk in de zorg en behoud ze voor de arbeidsmarkt. VWS investeert hier al in middels het Plan Van Aanpak Langdurige Zorg, het Stagefonds, het Zorgpact (met OCW) en de Kwaliteitsimpuls Personeel Ziekenhuiszorg (met OCW en SZW). Dat zijn goede initiatieven. Maar ze moet vooral voor betrouwbaar beleid en budget zorgen, zodat ook het zorgveld zelf actiever wordt, meer investeert en mensen laat doorleren en doorstromen.

 

Ethische werving

Daarnaast moeten we ons afvragen of die actieve werving zoals op de Emigratiebeurs wel in lijn is met de mondiale gedragscode van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor ethische werving van gezondheidswerkers. Wemos heeft een belangrijke rol gespeeld in de totstandkoming van die Code. Deze richtlijn stimuleert landen om op een duurzame en verantwoorde manier de eigen (dreigende) personeelstekorten in de zorg op te lossen. Een van de voorstellen aan alle 194 WHO-lidstaten is dat we af moeten zien van actieve werving van zorgpersoneel uit landen waar tekorten zijn.

 

Ook voor Nederland van belang

We kunnen doen alsof de vrije mondiale arbeidsmarkt in de zorg zichzelf zal regelen – maar dat is niet zo. De rijkste landen bieden nu eenmaal het hoogste salaris en de beste arbeidsomstandigheden. Netto zullen meer mensen vertrekken uit gebieden waar tekorten zijn, als gevolg van slechte arbeidsvoorwaarden, lage salarissen, en gebrekkige toekomstperspectieven. Daarom blijft de WHO Code ook belangrijk voor Nederland en alle spelers die bij het maken en toepassen van zorgpersoneelsbeleid betrokken zijn. Dan hebben we in Nederland voldoende handen aan het bed en speelt de Emigratiebeurs alleen voor een klein aantal zorgavonturiers een ondersteunende rol.

 

Lees het artikel in de Volkskrant: ‘Zorgverlenen over de grens: riant salaris, lagere werkdruk en prima arbeidsvoorwaarden’ (11 februari 2017)

Recente Blog items

Waarom de gedragscode VIG gezondheid niet voorop stelt

30-07-2020

Robin Veenman (voormalig onderzoeksstagiaire bij Wemos en Farma ter Verantwoording en masterstudente Politicologie aan de Universiteit van Amsterdam)

Begin dit jaar publiceerde de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG), de Nederlandse belangenvereniging van de farmaceutische industrie, haar nieuwe gedragscode. Maar ondanks dat hoge medicijnprijzen een actueel en urgent maatschappelijk probleem zijn, bevat de gedragscode geen enkele vermelding van het prijsbeleid van de farmaceutische industrie. Voor mijn onderzoek bij Wemos en Farma ter Verantwoording kwam ik tot de conclusie dat de gedragscode dan ook een symptoom is van een neoliberaal systeem binnen deze industrie, waarin winstmaximalisatie – en niet de volksgezondheid – voorop staat.

Lees verder

Gezondheidszorg: een vitaal beroep

03-04-2020

Human resources for Health-team

Het is opvallend wat een crisis zoals de COVID-19-uitbraak teweeg kan brengen. Vijf jaar geleden zagen we dat vanwege bezuinigingen de financiering voor langdurige zorg, thuiszorg en jeugdzorg in Nederland ernstig beperkt werd. Veel zorgorganisaties gingen failliet en 80.000 zorgverleners verloren hun baan. En toen de economie eenmaal weer begon te bloeien en werd er budget vrijgemaakt om het aantal zorgmedewerkers uit te breiden.

Lees verder